Saturday, September 29, 2012

Seculier-Bijbels

Erica Meijers schreef gisteren in Trouw over Miskotte en De Doorbraakbeweging:
'Hij pleitte voor een rechtvaardige overheid en verving zo de confessionele opvatting van politiek door een seculier-bijbelse.

De Doorbraakbeweging ging van dezelfde gedachte uit en sindsdien koos een aanzienlijke groep christenen voor andere partijen dan de christelijke.'
Het artikel begint met een verwijzing naar de eerste wereld oorlog:
'Die (de Christelijke politiek) is namelijk niet pas sinds de laatste verkiezingen failliet, maar was dat al sinds de dagen dat dominees en regeringsleiders met de zekerheid van Gods zegen juichend de Eerste Wereldoorlog introkken en zo talloze soldaten - aan beide kanten van het slagveld overigens - uit naam van God de loopgraven en de dood injoegen.'
Dit citaat doet denken aan de inleiding op Schilder's werk 1917-1919:
'Bij al die ellende zag Schilder het als ‘een verzwarende omstandigheid, dat juist de christenen den oorlog ontketend hebben, niet de “koppensnellende” heidenen’.12. Het was het ‘christelijke’ Europa, dat bezig was ‘zichzelf uit te moorden en te ontkrachten’, tenminste, het ging om ‘een schijn-christendom onzer dagen, dat daar roept “Vooruit met God”, als er tienduizenden vallen en dat de grootvorsten van den plompen krijg tooit met het grootkruis van de orde van den zaligmaker - of zoo iets...’13. Voor ‘de moraal van onze “christelijke” oorlog voerende staatslieden, die ook alleen Jezus huldigen, voorzoover ze hem in den mond kunnen leggen de leuze van: het recht van den sterkste’ had Schilder geen goed woord over.'
 Bij Schilder mondde dit uit in zijn rede Wat is de hel? uit 1919 waarin hij schrijft:
'Dat hij van betalen spreekt: ’t is hard; maar de bijbel houdt vast aan uw adeldom, die eens verplicht u heeft. Wie moeten betalen? Wie? Geen onnoozelen, geen idioten, geen krankzinnigen, geen onmondigen. Maar betalen — dat laat men mondige menschen doen, met een verantwoordelijke positie, met rechtspersoonlijkheid! Zoo eert u de bijbel!'
We zien hier de oorsprong van Schilder's scherpe afwijzing van het begrip plaatsvervanging in Heidelbergsche Catechismus Zondag 5 (47) zoals Jan Veenhof in ontmoetingen met Schilder opmerkt:
"Mozes, de middelaar van het Oude Verbond, kon geen type van de betere Middelaar van het NIeuwe Verbond zijn, "zonder op deze wet der afwijzing-van-het-remplacantschap zijn tanden te moeten stomp bijten: wel een plaatsbekleeder, maar geen plaatsvervanger, strikt genomen, staat te komen in de volheid van den tijd"

No comments: