Fabels Over Christelijk Fundamentalisme

Karl Barth's woorden 'fundamentalists, you would like to eat me' richting J. Oliver Buswell in 1950 zijn een goed voorbeeld van het gepolariseerde theologische klimaat in de 20ste eeuw. Hoe moeilijk is het om over je eigen beelden en vooroordelen heen te stappen. En hoe verleidelijk is het om een moeilijke discussie uit de weg te gaan en vooral een beeld op te roepen van diegenen waar je het niet mee eens bent. Karl Barth ging niet in gesprek met J. Oliver Buswell, maar maakte hem vervolgens wel zwart in een brief aan G.C. Berkouwer uit 1951.

Het woord 'fundamentalisme' in het huidig spraakgebruik lijkt inmiddels ook onder Nederlandse theologen een verzamelbegrip te zijn geworden voor een bepaald soort theologie afkomstig uit de VS waar men vooral een hardgrondige afkeer en minachting voor heeft.

Echter, als je de moeite neemt om de geschiedenis van het begrip op te zoeken op wikipedia, kom je er achter dat de zaken toch een stuk gecompliceerder liggen. Nederlandse theologen zouden bijvoorbeeld tot hun schrik wel eens tot de ontdekking kunnen komen dat juist de bekende Nederlandse theologen Geerhardus Vos en Herman Bavinck belangrijke vertegenwoordigers van het fundamentalisme zijn.

Helenius de Cock gaf in 1869 een waardevol advies over de manier waarop men met dergelijke beelden en vooroordelen het beste kunt omgaan:

'Reeds a priori (van voren) is hij, die de waarheid belijdt, veroordeelt, als bekrompen en niet op de hoogte van zijn tijd te wezen. Jammer maar, dat zoovelen, die zeggen dat zij belijders zijn van de gereformeerde leer, door hunne onkunde in die leer, dit vooroordeel begunstigen, en door eigen begrippen en vastgestelde meeningen eenigen grond geven aan anderen, om deze beschuldiging op allen toe te passen.'