Saturday, August 2, 2008

"Spaans gerechtsdossier tegen Kagame is uniek en historisch"

copyright "de morgen"
Het Spaanse gerechtelijk dossier tegen veertig Rwandezen, onder wie de huidige president Paul Kagame, die vervolgd worden wegens genocide, is uniek en historisch. Het is de eerste keer dat een zittend president gerechtelijk wordt vervolgd. Dat zegt Filip Reyntjens, professor Internationaal Recht aan de Universiteit Antwerpen en Afrika-deskundige.

Genocide
Woensdag raakte bekend dat de hoogste gerechtelijke instantie in Spanje veertig Rwandese militairen vervolgt wegens genocide, misdaden tegen de mensheid en terrorisme.

Het Spaanse gerecht opende het onderzoek in 2005 na een klacht van het Internationaal Forum voor Waarheid en Gerechtigheid in het Afrikaanse Grote-Merengebied. Vandaag gaven vertegenwoordigers van de families van de Rwandese slachtoffers een persconferentie in Brussel.

RPF
Op 6 april 1994 werd in Rwanda het vliegtuig van president Juvénal Habyarimana neergeschoten en kwam de president om het leven. Tijdens de genocide die daarop volgde, werden zowat 800.000 etnische Tutsi's en gematigde Hutu's om het leven gebracht door Hutu's. De genocide eindigde nadat de Tutsi-rebellen, het Rwandees Patriottisch Front (RPF) onder leiding van Paul Kagame, in juli 1994 de controle over het Afrikaanse land overnamen.

Getuigen en documenten
De verantwoordelijken van de Tutsi-milities hebben zich volgens het Spaanse onderzoek schuldig gemaakt aan tal van misdaden. De Spaanse rechter Fernando Andreu baseert zich op een twintigtal getuigen en relevante documenten. De militairen en oversten van het RPF hebben zich volgens de rechter schuldig gemaakt aan de massamoord op Hutu's in Rwanda en in vluchtelingenkampen in het naburige Congo (toen Zaïre). Ook hebben ze volgens het dossier negen Spaanse missionarissen en hulpverleners omgebracht. Ze zouden volgens sommige getuigen ook verantwoordelijk zijn voor de moord op de Belgische zuster Griet Bosmans.

Plundering
Het Spaans dossier gaat zelfs verder dan de misdaden die het RPF in 1994 zou hebben begaan. Er zijn aanwijzingen dat de milities ook tussen 1990 en 1994 talloze Hutu's, voornamelijk burgers, ombrachten. Ook tussen 1995 en 1998 hebben de milities onder leiding van Kagame zich schuldig gemaakt aan massamoorden op Rwandese en Congolese burgers en vluchtelingen, zegt de Spaanse rechter. Tot slot zouden ze zich ook schuldig gemaakt hebben aan de plundering van natuurlijke rijkdommen in Rwanda en Congo, zoals goud, diamant en kobalt.

Zittend president
Het gerechtelijk onderzoek is volgens professor Reyntjens "uniek en historisch". "Naar mijn weten is het de eerste keer dat een zittend president van zo'n misdaad beschuldigd wordt. En het is de eerste keer dat de 'overwinnaars' van het Rwandese drama door een rechtbank beschuldigd worden. Het is naar mijn aanvoelen ook een sterk dossier", zegt de Antwerpse professor.

Immuniteit
Kagame geniet als huidig president immuniteit. De andere beschuldigden krijgen in principe tien dagen de tijd om zich aan de Spaanse gevangenis te melden. Vermoed wordt dat de veertig beschuldigden, die bijna allemaal een hoge diplomatieke functie hebben en over de wereld verspreid zijn, zich niet bij de Spaanse rechter zullen aanmelden.

Erkenning
Het internationaal VN-tribunaal voor Rwanda in Arusha (Tanzania) zou de feiten ook kunnen vervolgen, maar durft volgens deskundigen niet. Het Spaanse onderzoek duurde bijna drie jaar en wordt nog steeds voortgezet. Dat het de Spaanse rechter menens is, is duidelijk een daad van erkenning voor de honderden families van de Rwandese en Congolese slachtoffers, zegt Jordi Palou-Loverdos, een Spaans advocaat die optreedt voor de families en talloze Europese en Amerikaanse vredesorganisaties.

Het regime van Kagame in Kigali heeft voorlopig nog niet gereageerd op de aantijgingen. (belga/ka)

No comments: