Sunday, July 6, 2008

Nederlandse migranten en George W. Bush

19 juni 2005 in het Katholiek nieuwsblad

George Bush fan van Abraham Kuyper

Van het binnenlands beleid van president Bush is in ons land weinig bekend. Dit is vreemd, want er waait al jaren een sterke Nederlandse Anti-Revolutionaire wind in Washington.

Wilbert Geijtenbeek (Medewerker van CDA kamerlid Jan ten Hoopen)

Op 21 mei 2005 verwees president Bush in een toespraak naar Abraham Kuyper. Voor het gehoor van studenten aan het door Nederlandse migranten gestichte Calvin College legde hij uit hoe Kuypers denken zijn binnenlands beleid beïnvloedt. Maar wie zitten daarachter?

In Annapolis, in de kleine agrarische staat Delaware, ongeveer een half uur van Washington DC vandaan, huist het kleine Center for Public Justice. Deze kleine christelijke denktank is in de jaren zeventig opgericht en heeft vijf vaste krachten in dienst. Met een voor Amerikaanse begrippen klein budget van ongeveer een half miljoen dollar per jaar, heeft de denktank opmerkelijk veel invloed.

En opmerkelijk genoeg een sterke binding met Nederland. Voorzitter Jim Skillen spreekt dan wel geen Nederlands, hij kan het wel lezen. Hij studeerde in de jaren zeventig filosofie aan de Vrije Universiteit in Amsterdam, waar hij zich bekwaamde in de reformatorische wijsbegeerte van Herman Dooyeweerd.

Beter dan ambtenaren
Maar de belangrijkste geestelijk vader van het Center for Public Justice (CPJ) is Abraham Kuyper. Jaarlijks mede-organiseert het centrum een Kuyper-lezing. Vorig jaar was minister-president Balkenende naar de prestigieuze Princeton-Universiteit getogen om een lezing te geven en de Abraham Kuyper-prijs in ontvangst te nemen. Skillen was erbij.

Centraal in het binnenlandse beleid van Bush staat het zogeheten Faith-Based and Community Initiative. Dit beleidsprogramma tracht de sociale overheidshulp in Amerika over te dragen aan religieuze en gemeenschapsorganisaties. Hierachter schuilt de gedachte dat deze organisaties veel beter in staat zijn deze taak uit te voeren dan willekeurige ambtenaren.

Juist de religieuze overtuiging van de medewerkers van deze organisaties versterkt hun kracht en effect. Met dit beleid verstrekt de Bush-regering daarom overheidssubsidies aan religieus geïnspireerde organisaties.

Bush over Kuyper
In zijn toespraak voor studenten van vooral Nederlandse achtergrond in Grand Rapids in Michigan, verdedigt Bush zijn beleid nog eens. Hij onderstreept dat het bijeenbrengen van mensen op basis van gemeenschapszin het beste werkt in faith-based organisations. "Ze leveren beter werk dan de overheid", aldus Bush. "Niemand begreep dat beter dan een andere 19e-eeuwse bezoeker van Amerika: Abraham Kuyper. Een Nederlander die premier zou worden en alles wist van het belang van verenigingen, doordat hij er zelf zoveel stichtte, zoals twee kranten, een politieke partij en een universiteit." Bush stelt instemmend vast dat Kuyper, anders dan van de humaniserende invloed die uitgaat van onafhankelijke sociale organisaties, weinig moest hebben van het 'mechanische karakter van de overheid'.

George Bush

Dat Bush Kuyper in zijn toespraak aanhaalt, heeft veel te maken met het CPJ. Het Faith-Based and Community Initiative werd mede vormgegeven door de politicoloog Stanley Carlson-Thies van deze kleine denktank.

Abraham Kuyper

Carlson-Thies is sinds 1992 bij het CPJ in dienst. Hij promoveerde in Toronto op de invloed van katholieken en protestanten in de Nederlandse politiek in de negentiende en twintigste eeuw. In 2001 werd hij direct na de presidentiële inauguratie benoemd tot staflid van het Witte Huis. Daarmee was de kleine Kuyperiaanse calvinistische denktank plotseling in het midden van de macht terechtgekomen.

Religieus rechts
De binnenlandse politiek van Bush is sterk geïnspireerd door de Anti-Revolutionaire oud-premier Abraham Kuyper. In Kuypers visie is het leven van christenen niet beperkt tot het kerkelijke leven. Kuyper was een fel criticus van de aan de Franse Revolutie ontsproten gedachte dat alle religie naar een eigen private sfeer kan worden verbannen, dat het publieke leven religieus neutraal is en door seculiere consensus kan worden beheerst. Voor Kuyper heeft de christen de taak aan zijn geloof in al zijn handelen gestalte te geven. Daarmee maakte Kuyper de weg vrij voor door het christelijk geloof geïnspireerd politiek handelen.

Nederlandse calvinistische migranten hebben sterk bijgedragen aan de politieke emancipatie van christelijk Amerika

De Nederlandse migratie naar Amerika is sterk bepaald door calvinisten. Vooral in de staten Michigan en Iowa is een gereformeerde Hollandse invloed onmiskenbaar. Toch hadden de meeste calvinisten weinig moeite zich de Amerikaanse identiteit eigen te maken. De integratie van 'Dutch Americans' is een succesverhaal juist dankzij hun calvinisme. Kuyper riep Nederlandse Amerikanen tijdens zijn korte bezoek aan de Verenigde Staten in 1898 op vooral Amerikaan te worden.

Er is daardoor een sterke koppeling tussen het Nederlandse calvinisme en de opkomst van religieus rechts in Amerika, stelt Jim Skillen. "De Nederlandse migranten van de jaren vijftig waren stevige calvinisten. Ze kenden Kuyper goed. Bewegingen rond slechts één thema spraken hun niet aan." Voor de Dutch Americans was in de voetsporen van Abraham Kuyper een christelijke maatschappelijke totaalvisie het enige antwoord.

Toen in de jaren zestig en zeventig abortuswetgeving en de Vietnam-oorlog het politieke leven van Amerika opschudden, had de term 'christelijk' in de politiek nog iets sektarisch. Juist de Nederlandse calvinistische migranten hebben sterk bijgedragen aan de politieke emancipatie van christelijk Amerika. En daarmee aan de opkomst van religieus rechts, de huidige achterban van Bush.

Wilbert Geijtenbeek is freelance journalist en was medewerker in de Bush-campagne van vorig jaar in de staat Michigan. (huidig medewerker van CDA kamerlid Jan ten Hoopen en een aanhanger van het conservatisme, actief in de Burke stichting)

No comments: