Sunday, September 2, 2007

op zoek naar de stilte


Uitzending over sporen van het slavernijverleden in leeuwarden. Gast is archivaris Klaas Zandberg van HCL.

Hoe zichtbaar zijn de sporen van het Nederlandse slavernijverleden? Zijn er nog verborgen verwijzingen die aan onze vluchtige waarneming ontsnappen? Vier onderzoekers gingen daarnaar op zoek. Ze doorzochten niet alleen de collecties van erfgoedinstellingen te Amsterdam en Middelburg, maar richtten zich ook op minder traditionele vindplaatsen.

Zo vervolgden ze hun zoektocht buiten de bekende steden van slavenhandel: in Leeuwarden waar ze onverwachts een boeiend slavernijverleden aantroffen.

Stille getuigen vonden ze verder in bankinstellingen, aan de muren of gevels van gebouwen, op begraafplaatsen en thuis in privé-collecties. Erfgoed blijkt ook een mentale dimensie te hebben. Het zit in de hoofden van Surinamers, Antillianen en autochtone Nederlanders. Gesprekken met hen leverden openhartige getuigenissen op van hun persoonlijke erfenis van het slavernijverleden.

Op zoek naar de stilte is een onmisbare aanvulling op bestaande publicaties over het Nederlandse slavernijverleden. Het is de eerste inventarisatie van niet-conventionele vindplaatsen van slavernij-erfgoed. De poging om via interviews mentaal erfgoed te duiden, is vernieuwend. Het resultaat is boeiend, soms onverwacht en toegankelijk geschreven.

In opdracht van Cultureel Erfgoed Minderheden werd dit onderzoek verricht door de Erasmus Universiteit Rotterdam (EUR) en het Museum Suriname in Amsterdam. De auteurs houden zich professioneel bezig met het slavernijverleden. Alex van Stipriaan Luïscius is hoogleraar geschiedenis aan de Erasmus Universiteit Rotterdam en conservator bij het KIT Tropenmuseum in Amsterdam. Waldo Heilbron is voorzitter van de Stichting Museum Suriname en oud-wetenschappelijk medewerker van de Universiteit Amsterdam. Aspha Bijnaar is wetenschappelijk onderzoeker bij het Nationaal instituut Nederlands slavernijverleden en erfenis (NiNsee). Valika Smeulders is promotie onderzoeker aan de EUR.